In opdracht van vacaturesite MegaJobs onderzocht onderzoekbureau DotWise de gevoelens van Nederlanders rondom intimiteiten op de werkvloer. Intimiteiten op de werkvloer, m.n. de verondersteld ongewenste intimiteiten, kwamen recent weer in de publiciteit toen een daarvan betichte hooggeplaatste Nederlander bij de VN, ontslag moest nemen. Het kabinet kondigde recent aan de problematiek van ongewenste intimiteiten onder de werking van de Wet Gelijke behandeling te brengen, met als gevolg dat bij klachten een omgekeerde bewijslast geldt. MegaJobs (www.megajobs.nl) wilde weten wat de Nederlandse werknemers vinden van het verschijnsel ongewenste intimiteiten, de verantwoordelijkheid daarvoor, en of daartegen méér gedaan moet worden.

De kwestie rondom Ruud Lubbers heeft in Nederland nogal wat losgemaakt. In commentaren wordt vaak gewezen op de volstrekt verschillende opvattingen tussen Amerikanen en Europeanen over wat ‘ongewenste intimiteiten’ zijn. Bovendien stelt men vaak dat de Europeaan toch een, cultureel bepaalde, andere houding heeft t.o.v. lijfelijkheid, dan de Amerikaan. Blijkt dat ook echt zo te zijn?

Vraag: Bij de VN bestond grote onrust toen Ruud Lubbers werd aangeklaagd wegens – naar zijn zeggen – een vriendelijke tik op de bil. Kun je aangeven welke van de volgende handelingen jij beschouwt als ongewenste intimiteit op het werk. Let wel: de uitnodigingen voor borrel, zakenreis e.d. hebben GEEN zakelijk karakter.

	                        MAN %	VROUW %	TOTAAL %

Knipoog	                       8	11	9

Hand op schouder	       8	26	16

Tikje op de bil	              70	74	71

Opmerking over ogen	      22	26	24

Opmerking over borsten	      69	81	72

Opmerking over billen	      66	72	67

Uitnodiging voor borrel	      14	26	21

Uitnodiging voor diner	      19	30	24

Uitnodiging voor ‘zakenreis’  31	67	51

Hangt sterk van situatie af    8	0	4

De Nederlander blijkt een ‘tikje op de bil’ in overgrote meerderheid (ruim 70%) af te wijzen, als –wel degelijk- ongewenste intimiteit. Er is wat dit betreft ook weinig verschil tussen mannen en vrouwen.

Maar hoe zit het dan met de vaak geopperde veronderstelling dat het slachtoffer van ongewenste intimiteiten ‘er wel om gevraagd zal hebben’, door gedrag of sexy kleding?

Vraag: Denk je dat werknemers die te maken krijgen met ongewenste intimiteiten op het werk hier vaak zelf debet aan zijn, bijvoorbeeld doordat ze te sexy gekleed gaan of te uitnodigend gedrag vertonen? Of mag het uiterlijk of gedrag van collega’s nooit een reden zijn tot toenaderingen?

	                           MAN	VROUW  	TOTAAL

Zelf debet aan ongewenste gedrag        14%   24%	  19%

Niet zelf debet aan ongewenst gedrag   66%   73%	  69%

Weet niet	                      21%    3%	        12%

In overgrote meerderheid (66% mannen, 73% vrouwen) blijkt de Nederlander dan toch te vinden dat de verantwoordelijkheid voor ongewenste intimiteiten niet bij het slachtoffer gezocht mag worden. Opvallend is hierbij dat bijna tweemaal zoveel vrouwen (24%) als mannen (14%) wel degelijk vindt dat het slachtoffer zelf aan het ongewenste gedrag debet is, want “te uitnodigend gedrag vertoonde of te sexy gekleed ging”.

En dan de sleutelvraag, tenslotte. In de afgelopen decennia is er al veel gesproken over ongewenste intimiteiten en over het feit dat die toch samenhangen met ongelijke machtsverhoudingen, waarin de vrouw doorgaans de zwakkere partij is. In de V.S. groeide inmiddels een praktijk waarin bepalingen over ongewenste intimiteiten werden opgenomen in arbeidsovereenkomsten, en zijn zelfs aparte overeenkomsten ontstaan, te sluiten in geval van wèl gewenste intimiteiten. Heeft de Nederlander het gevoel dat de huidige wet- & regelgeving hem/haar voldoende beschermt, of zouden er meer maatregelen nodig zijn?

Vraag: In de VS worden ongewenste intimiteiten op het werk al als apart artikel in de arbeidsovereenkomst opgenomen. Vind je dat in Nederland de algemene wetgeving voldoende is? Of zou het ook opgenomen moeten worden in individuele arbeidsovereenkomsten?

	                             MAN	 VROUW	TOTAAL

Huidige wetgeving voldoende	       69%	67%	68%

Opnemen in arbeidsovereenkomst	      6%	   21%  13%

Weet niet	                      25%	   12%	   19%

In overgrote meerderheid (68%) blijken Nederlandse mannen en vrouwen, in gelijke mate, van mening dat de algemene wetgeving in ons land voldoende is. Wel vindt zo’n 1 op 5 vrouwen het geen gek idee om hierover toch bepalingen op te nemen in arbeidsovereenkomsten; iets wat overigens in veel CAO’s al het geval is.

Voor MegaJobs dringt zich bij bestudering der cijfers een tweetal conclusies op uit dit onderzoek. Enerzijds zijn de tegenstellingen tussen Amerikanen en Europeanen, althans Nederlanders, niet zo schematisch zwart-wit, als vaak gesuggereerd wordt. Anderzijds leeft bij de grote meerderheid der Nederlanders geen behoefte aan verdere wet- & regelgeving op dit terrein, en zouden politici zich moeten afvragen of in dit geval een zo vérgaande maatregel als ‘omkering van bewijslast’ dan wel gerechtvaardigd is.

Op www.dotwise.nl staan de uitkomsten van het MegaJobs-onderzoek, met uitgebreider toelichting en soms saillante citaten van respondenten.